Cách lập bàn thờ Phật và Ông Bà trong nhà

Đăng lúc: Thứ tư - 31/07/2013 18:01 - Người đăng bài viết: Ban Biên Tập
Ở nước ta hay những người Việt ở nước ngoài, hầu hết mọi nhà đều có ban (bàn) thờ, hiếm thấy có gia đình nào không có ban thờ, dù là thờ Phật, thờ Thần, thờ Gia tiên, Thổ công, Thần tài hay thờ một vị nào đó.
Tuy vậy, cũng không ít gia đình khá mù mờ về việc thờ phụng, dẫu biết “cái tâm” mới là cốt lõi nhưng “hình thức” cũng chính là để thể hiện cái tâm của mình. Vì vậy, cách bài trí thờ phụng thế nào cho trang nghiêm, cũng là điều mà chúng ta cần quan tâm học hỏi. Dưới đây là một số hình thức và quan điểm thờ phụng, nếu thấy hợp lý thì độc giả cũng nên ủng hộ và phổ cập rộng rãi cho mọi người.

Thờ phụng thì dùng tủ thờ, hoặc áng thờ (bàn thờ) nếu nhà cửa rộng rãi và có phòng thờ riêng, còn nhà bé, phòng hẹp, nhất là những chung cơ thờ phụng ở phòng khách thì nên dùng ban nhỏ treo tường. Nên dùng bát hương to phù hợp với diện tích ban thờ để thắp hương cho sạch sẽ, đường kính từ 20cm đến 25cm đối với bàn thờ rộng và từ 15cm đến 18cm đối với bàn thờ nhỏ. Bát hương có thể bằng gốm, sứ, đồng hoặc gỗ tùy theo sự bài trí của mỗi người. Bốc bát hương có thể dùng tro hoặc tốt nhất là dùng cát trắng sạch để cắm hương chắc và thẳng. Cốt bát hương gồm có thất bảo và giấy ghi “pháp hiệu phụng thờ”, không cần các thứ khác, không cần thiết phải cho vàng bạc thật vào bát hương. Miền Trung và Miền Nam bát hương thường không có cốt.

   
    

Hình 1: Tủ thờ, Bàn thờ, Bàn treo

Trong nhà nếu có thờ Phật thì chỉ cần thờ hai bát hương, một thờ Phật, một thờ Gia Tiên, đã thờ Phật thì không nên thờ Thần nữa. Phật tử đã Quy y thì nên thờ Phật và Gia Tiên. Phật thờ trên cao, Gia tiên thờ thấp hơn hoặc thờ riêng hai ban nếu phòng thờ rộng. Cách thờ thông thường của người miền Trung và miền Nam theo cách “tiền Phật hậu Linh”, nghĩa là Phật ở trước, cao hơn, bàn Vong ở sau thấp hơn, trong khi đó, đa số ở miền Bắc thờ ban vong trước thấp, ban Phật sau cao hơn. Bà tổ cô ở miền Bắc thường được thờ trong nhà, trong khi đó ở miền trong thì thường được thờ ở miếu nhỏ bên ngoài.

    

Hình 2: Kiểu thờ tiền Phật hậu Linh (trái) và Phật một bên Vong một bên (phải)

Trong nhà nếu có thờ Phật thì chỉ cần thờ hai bát hương, một thờ Phật, một thờ Gia Tiên, đã thờ Phật thì không nên thờ Thần nữa. Phật tử đã Quy y thì nên thờ Phật và Gia Tiên. Phật thờ trên cao, Gia tiên thờ thấp hơn hoặc thờ riêng hai ban nếu phòng thờ rộng. Cách thờ thông thường của người miền Trung và miền Nam theo cách “tiền Phật hậu Linh”, nghĩa là Phật ở trước, cao hơn, bàn Vong ở sau thấp hơn, trong khi đó, đa số ở miền Bắc thờ ban vong trước thấp, ban Phật sau cao hơn. Bà tổ cô ở miền Bắc thường được thờ trong nhà, trong khi đó ở miền trong thì thường được thờ ở miếu nhỏ bên ngoài.

   
  

Hình 3: Đế bát hương đơn (trái) và đế 3 cấp (phải)

Nếu thờ bát hương gốm sứ thì nên sử dụng thêm đế kê bát hương để tăng thêm phần trang nghiêm và dễ quét dọn. Tùy theo số lượng bát hương mà bạn chọn đế bát hương đơn hoặc đế 3 cấp (xem hình 3).

Hình 4: Kiểu thờ trước Vong sau Phật

Đức Phật luôn đề cao đạo hiếu. Đối với ngài, cha mẹ mình chính là hai vị Phật gần gũi nhất mà mình phải phụng thờ, vì thế những ai không còn ông bà cha mẹ thì thờ phụng bát hương tổ tiên, ông bà, cha mẹ là thiết yếu trước tiên, sau đó thờ Phật cũng không vấn đề gì.

Thắp hương thì nên chọn hương thơm, sạch, cháy hết, không có cuộn tàn, cứ nghĩ có cuộn tàn mới có lộc là mê tín dị đoan. Hương có cuộn tàn thường rơi vải diện rộng, khó quét dọn, lau chùi. Thắp hương không tốt và thắp nhiều rất dễ gây ho, viêm họng, sổ mũi, tác hại lớn đến trẻ nhỏ. Không nhất thiết phải thắp hương liên tục, khi tụng kinh, niệm Phật, cúng lễ…mới thắp hương. Cho dù ban thờ mới, bát hương mới cũng không cần phải thắp hương liên tục, không nên thắp hương 100 ngày đêm theo quan niệm “cổ kính” của người xưa. 

Trong nhà hoặc trong phòng kín nên thắp hương nén, không nên thắp hương vòng, thắp ít không nên thắp nhiều. Hương vòng hiện nay bị trộn rất nhiều bột keo nhựa để tăng độ dẻo, không bị gãy, vì thế khi đốt lên chúng ta ngửi thấy mùi khét, gây ho và viêm xoang, viêm họng. Một số nơi ở miền Bắc nước ta có dùng hương tẩm nước hoa, khi đốt lên mùi cũng rất hắt và độc hại. Ban nghi lễ của Trung ương GHPGVN đã có một thay đổi khá thú vị, đó là đốt trầm viên thay cho hương. Cảnh tượng khói bốc mù mịt, cay mắt dần sẽ được thay thế bằng những làn khói nhỏ, thơm ngát hương trầm. Tiến đến, GHPG chúng ta bằng mọi cách cần loại bỏ được tục đốt vàng mã. Trong ba tạng kinh điển của Phật giáo không có một câu nào khuyên con người đốt vàng mã cả. Nói như Hòa thượng Tố Liên: “Nếu ai tìm ra một câu nói về đốt vàng mã trong kinh Phật thì ta tình nguyện xuống địa ngục”. “Không đốt vàng mã” là mơ ước xa vời của chúng tôi nói riêng và ngành bảo vệ môi trường nói chung. Nhưng nếu làm được điều này, mỗi năm nước ta sẽ tiết kiệm được hơn 1000 tỷ đồng tiền mua vàng mã để đốt, tiết kiệm nhiều tỷ đồng tiền bảo vệ môi trường, quan trọng hơn quả đất sẽ thọ thêm được nhiều năm tuổi.

Hình 5: Một mẫu ban thờ Gia Tiên đẹp

Nên dọn dẹp bát hương, nhổ chân hương hàng tuần hoặc hàng tháng, chỉ để khoảng 3 đến 5 chân hương, cắm đều và thẳng. Bàn thờ cũng nên quét dọn lau chùi (kể cả tượng và bát hương) hàng ngày hoặc ít nhất hàng tuần, không phải mê tín sợ động sợ chạm gì cả. 

Bát hương, tượng Phật có thể xê dịch để lau chùi, miễn sao sau đó đặt lại ngay ngắn chỉnh tề, đúng vị trí là đ